تراکم ساختمانی چیست؟
آیا می دانید تراکم ساختمانی چیست؟ تراکم ساختمان این است که در یک بخش از شهر چه تعداد ساختمان و جمعیت کنار هم قرار دارند. این موضوع در برنامه ریزی شهر خیلی مهم بوده، چون نشان می دهد فضا چطور بین مردم و ساختمان ها تقسیم شده.
فرض کنیم در یک کوچه چند آپارتمان ساخته اند و همه ساکنان بخواهند ساعت هشت صبح با ماشین بیرون بروند. در این صورت کوچه شلوغ و پررفت و آمد گشته. پس بررسی تراکم کمک نموده بفهمیم جمعیت در یک منطقه چقدر فشرده هست.
در این مقاله می خواهیم معنی تراکم، شاخص های آن و روش محاسبه اش را توضیح دهیم.
معرفی تراکم ساختمانی
وقتی درباره تراکم ساختمانی حرف می زنیم، منظورمان این بوده که چه تعداد ساختمان در یک محدوده مشخص وجود دارد و چه اندازه جمعیت در آن ساکن هستند. در برنامه ریزی شهری، این موضوع برای ما اهمیت زیادی داشته چون باعث گشته میان تعداد ساکنان و فضای موجود تعادل برقرار نماییم.
تراکم به دو نوع تقسیم شده، تراکم جمعیتی که تعداد افراد در هر واحد زمین را نشان می دهد و تراکم ساختمان که مقدار ساخت وساز را مشخص می کند.
در برنامه ریزی شهر، ما بیشتر به تراکم ساختمانی توجه داریم چون به طور مستقیم روی توسعه و نظم شهری اثر داشته. در ادامه اهمیت تراکم ساختمان و عوامل مربوط به آن را شرح خواهیم داد تا با مفهوم تراکم بیشتر آشنا گردید.
اهمیت و کنترل تراکم ساختمان
در هر شهر، تراکم ساختمانی با توجه به موقعیت و اندازه مناطق متنفاوت می باشد. شهرداری برای هر بخش از شهر مقدار مشخصی از تراکم را تعیین نموده تا بر اساس آن مسئولان مربوطه مجوز ساخت صادر کنند.
اگر در شهری کوچک بدون محدودیت ساختمان بسازیم، جمعیت آن منطقه زیاد و مشکلاتی مثل ترافیک، آلودگی و شلوغی به وجود می آید. ما با تعیین تراکم تلاش خواهیم کرد تعداد ساختمان ها و جمعیت را کنترل نماییم تا نظم شهر حفظ گردد.
سازندگان باید طبق مجوز، ساختمان ها را با همان مساحت و تعداد طبقات تعیین شده بسازند، و ساخت بیشتر از حد مجاز تخلف حساب می شود.
عوامل مؤثر بر تراکم ساختمان
وقتی تراکم ساختمانی را محاسبه می کنیم، باید چند عامل را در نظر بگیریم، مثل جمعیت، نوع ساختمان، عرض خیابان ها، اندازه و شکل زمین، و مقدار نوری که ساختمان دارد.
علاوه بر این، فضای باز موردنیاز هر ساکن، قیمت زمین و هزینه ساخت وساز هم بر تراکم تأثیر می گذارد. در نهایت، ما مناطق شهری را به سه دسته تقسیم می کنیم، مناطقی با تعداد زیاد ساختمان، مناطقی که ظرفیتشان در حال پر شدن است، و مناطقی که هنوز امکان افزایش تراکم در آن ها هست.
شاخص های کنترل تراکم ساختمانی
از نظر ما تراکم ساختمانی فقط تعداد ساختمان ها نیست، بلکه به طور غیرمستقیم به تعداد جمعیت هم اشاره داریم. یعنی اگر تراکم ساختمان ها بالا رود، جمعیت هم بیشتر خواهد شد. برای کنترل جمعیت، باید ساخت وساز در هر منطقه را با دقت بررسی کنیم و بر اساس شرایط محیطی و ظرفیت آن، مقدار مشخصی از تراکم را بگوییم. با این کار، می توانیم نظم شهر را حفظ و از شلوغی، ترافیک و مشکلات شهری بکاهیم. شاخص های کنترل تراکم به شرح زیر است.
ضریب سطح اشغال در تراکم ساختمان
در بررسی تراکم ساختمانی، یکی از شاخص های مهم ضریب سطح اشغال می باشد. این ضریب نشان می دهد چه مقدار از زمین اجازه ساخت دارد. معمولاً این عدد بین ۴۰ تا ۶۰ درصد هست. مثلاً اگر زمین ما ۵۰۰ متر بوده و ضریب سطح اشغال ۶۰ درصد تعیین گردد، می توانیم فقط در ۳۰۰ متر آن ساختمان بسازیم و بقیه زمین باید فضای باز بماند.
این ضریب برای طراحان شهری کمک می کند فضای باز در هر زمین را مشخص کنند.
ضریب سطح زیربنا در تراکم ساختمانی
ضریب بعدی، مربوط به سطح زیربناست که نشان داده مجموع زیربنای ساختمان در همه طبقات چه نسبتی با کل زمین دارد. این مقدار بر حسب درصد بیان خواهد شد. مثلاً اگر عدد ۱۸۰ درصد باشد، در زمینی با مساحت ۵۰۰ متر، زیربنا را می توانید ۹۰۰ متر در نظر بگیرید . یعنی سه طبقه ساخته که هر کدام ۳۰۰ متر زیربنا دارند. اگر عدد به دست آمده برای تعداد طبقات مثلاً ۳.۵ شود، معمولاً برای استفاده بهتر از زمین، چهار طبقه ساخته و اضافه آن را از شهرداری خریداری نمایید.
تعداد طبقات مجاز در ساختمان
در بحث تراکم ساختمانی، تعداد طبقات مجاز یکی از شاخص های مهم در نظر می گیرند. این شاخص نشان می گوید در هر منطقه چند طبقه خواهید ساخت. این عدد بر اساس ضریب سطح اشغال و ضریب زیربنا تعیین گشته. مثلاً در تراکم ۱۰۰ تا ۱۲۰ درصد، اجازه ساخت دو طبقه روی زیرزمین یا سه طبقه روی زمین خواهند داد. در تراکم ۱۸۰ درصد، اجازه ساخت سه طبقه روی زیرزمین یا چهار طبقه روی زمین وجود دارد.
تراکم واحدهای مسکونی در هر سطح
در آخر، شاخص تراکم واحدهای مسکونی را داریم که نشان می دهد در یک محدوده مشخص از زمین، چند واحد مسکونی مانند آپارتمان یا خانه ساخته اند. این شاخص به ما کمک نموده جمعیت هر منطقه را کنترل کنیم.
معمولاً در برنامه ریزی شهری، واحد سطح را بر اساس هکتار در نظر می گیریم تا تعداد خانوار و جمعیت را دقیق تر تخمین بزنیم. با کمک این شاخص، تصمیم گرفته چه تعداد واحد مسکونی، تجاری یا خدماتی در هر منطقه بسازیم.
در نهایت باید بگوییم هیچ کدام از این شاخص ها به تنهایی کاربرد نداشته و فقط وقتی کنار هم بررسی گردند، کنترل دقیق جمعیت و ساخت وساز را ممکن کنند.
جمع بندی
در کل، تراکم ساختمانی یعنی اینکه در یک زمین مشخص، چه مقدار ساختمان ساخته شده. این موضوع به جمعیت هم مربوط بوده، چون هرچه ساختمان ها بیشتر باشند، جمعیت آن منطقه هم بالاتر می رود.
با بررسی شاخص هایی مثل میزان زمین قابل ساخت، زیربنا، تعداد طبقات و تعداد واحدهای مسکونی، می توان فهمید هر منطقه چقدر ظرفیت ساخت دارد.
اگر این موارد درست بررسی گردند، شهر منظم تر می ماند و از شلوغی و مشکلات شهری جلوگیری خواهد شد. برای کسب اطلاعات بیشتر به سایت املاک تاجران مراجعه نمایید.